Trzmielojad Pernis apivorus
Trzmielojad, albo inaczej pszczołojad Pernis apivorus, to dość duży ptak szponiasty, który bardzo często bywa mylony z myszołowem Buteo buteo. Dzieje się tak nie tylko z powodu zbliżonych wymiarów oraz podobnej sylwetki, ale także dlatego, że oba gatunki występują w wielu wariantach ubarwienia – od bardzo jasnych od spodu osobników, po całkiem kasztanowobrązowe. Najłatwiej rozróżnić je po szczegółach upierzenia. Myszołów posiada regularne drobne prążkowanie lotek i sterówek, podczas gdy u trzmielojada występują na przemian drobne i 2-3 szerokie pręgi. Charakterystyczna jest też dla niego duża i wyraźna plama nadgarstkowa. Oba te gatunki różnią się też sylwetką – trzmielojad ma wąską wysuniętą do przodu głowę, oraz stosunkowo dłuższy ogon o zaokrąglonych rogach. Podczas krążenia trzyma skrzydła płasko w przeciwieństwie do lekko uniesionych w górę u myszołowa. U trzmielojadów występuje dość wyraźny dymorfizm płciowy – dorosłe samce mają popielatą głowę, a samice są bardziej brązowe. Młode osobniki różnią się od dorosłych drobniejszym bardziej regularnym prążkowaniem oraz ciemną tęczówką – która u dorosłych jest żółtawa.
Nazwa tego ptaka związana jest z jego niecodzienną – jak na ptaka drapieżnego dietą. Składa się ona bowiem głównie z owadów. Trzmielojady wypatrują pod okapem lasu latających społecznych błonkoskrzydłych żądłówek – os, trzmieli i szerszeni. Podążają za nimi w celu znalezienia ich kryjówek. Za pomocą silnych dość tępych pazurów rozkopują ich podziemne gniazda, zjadając głównie ich larwy i poczwarki. Potrafią też wyłapywać broniące domostw owady dojrzałe. Czasami żerują też na swobodnie wiszących na drzewach albo ukrytych w dziuplach gniazdach os. Przed atakującymi je owadami chronią je gęsto ułożone łuskowate pióra, które pokrywają także okolice dzioba i oczu. Dietę swą urozmaicają czasami chwytanymi na ziemi płazami, gadami, gryzoniami, a nawet podlotami drobnych ptaków.
Trzmielojad występuje prawie w całej Europie i Azji po środkową Syberię. Trzon jego populacji zamieszkuje Europejską część Rosji. W Polsce jest rozpowszechniony, ale notowany w rozproszeniu. Unika wyższych partii gór. Jest to gatunek obligatoryjnie wędrowny. Jego zimowiska znajdują się w Afryce Subsaharyjskiej. Przylatuje do nas z końcem kwietnia lub pierwszej dekadzie maja, odlatuje w sierpniu i wrześniu. Przelot trzmielojadów w Gruzji to jedno z najbardziej spektakularnych zjawisk ornitologicznych na świecie. Wąski korytarz migracyjny pomiędzy wybrzeżem Morza Czarnego a górami Małego Kaukazu w okolicach Batumi, przemierza corocznie nawet ponad 600 tys. osobników tego gatunku. Rekordowo w ciągu jednego dnia można tam zaobserwować ponad 100 tys. trzmielojadów! Szczyt przelotu osobników dorosłych przypada na koniec sierpnia i początek września, młode ptaki wędrują kilkanaście dni później.
Trzmielojad wyraźnie preferuje rozległe kompleksy leśne, poprzecinane zrębami i polanami. Są to najczęściej lasy mieszane lub liściaste. Gniazda zakłada na bardzo wielu gatunkach drzew, są one małe i mogą ulegać rozpadowi w okresie zimowym. Charakterystyczne jest dla tego gatunku przystrajanie brzegów gniazda świeżymi gałązkami z liśćmi. Czasem zajmuje gniazda innych ptaków drapieżnych. Jest gatunkiem skrytym i dość płochliwym. Nieco częściej można go obserwować w okresie godowym. Wykonuje wtedy charakterystyczne loty tokowe, w trakcie których wydaje terkoczące odgłosy oraz klaszcze skrzydłami.
Prezentowany osobnik, został znaleziony osłabiony i przekazany do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt. Niestety nie udało się mu pomóc. Został spreparowany przez p. Bogdana Kiesia w Pracowni Preparowania Zwierząt w Przyszowicach. Jest to osobnik młodociany w wyjątkowo jasnej formie upierzenia.
Zobacz inne aktualności
