Nowa wystawa czasowa - „Tam, gdzie stały wieże… O dworach rycerskich pogranicza księstwa opolskiego i bytomskiego”

Termin: 11.06.2026, godz. 17:00
Tytuł: Tam, gdzie stały wieże… O dworach rycerskich pogranicza księstwa opolskiego i bytomskiego 
Prowadzący: dr Radosław Zdaniewicz
Miejsce: Główny gmach MŚO, ul. Mały Rynek 7, sala odczytowa (wejście od strony kościoła na Górce)
Informacja dla osób niepełnosprawnych ruchowo: wejście do Głównego gmachu Muzeum od ul. Muzealnej
Wstęp wolny

Idea wznoszenia wież mieszkalno-obronnych na kopcach powstała na terenie Europy zachodniej już w X-XI wieku. Pierwotnie wznoszono je przede wszystkim z drewna, ogradzano płotem lub palisadą, a sam usypany stożek otaczano suchą bądź mokrą fosą oraz wałem. Często u podnóża wieży znajdowało się również zaplecze gospodarcze. Takie założenia pełniły funkcje obiektów rezydencjonalno-obronnych m.in. dla książąt oraz przedstawicieli rycerstwa. Od XIII w. drewniane wieże powstawały również na Śląsku. Niestety czas i często burzliwa historia sprawiły, że w dzisiejszym krajobrazie zachowały się po nich zazwyczaj tylko same kopce. Stanowią one chronione prawem stanowiska archeologiczne. Archeolodzy często określają je mianem grodzisk stożkowatych lub motte and bailey.

Wystawa „Tam, gdzie stały wieże… O dworach rycerskich pogranicza księstwa opolskiego i bytomskiego” poświęcona będzie badaniom archeologicznym przeprowadzonym w ostatnich latach w obrębie reliktów dawnych siedzib rycerskich w miejscowościach: Balcarzowice, Kielcza, Płużnica Wielka i Woźniki, położonych na terenie dzisiejszego powiatu strzeleckiego i lublinieckiego. Pracami tymi kierował dr Radosław Zdaniewicz z Górnośląskiej Pracowni Archeologicznej. Na ekspozycji zaprezentujemy wyniki prac wykopaliskowych oraz przedmioty odkryte w ich trakcie.

dr Radosław Zdaniewicz – archeolog, specjalista w zakresie archeologii średniowiecza i nowożytności, prowadzi Górnośląską Pracownię Archeologiczną. Jego zainteresowania koncentrują się wokół problematyki archeologii historycznej, badań dworów oraz zamków, a także kultury materialnej. Jest autorem i współautorem ponad 70 publikacji naukowych dotyczących archeologii Górnego Śląska oraz licznych wystaw i ekspozycji. Uczestniczył w wielu konferencjach, seminariach i sympozjach naukowych, gdzie prezentował wyniki swoich prac w referatach czy posterach tematycznych. Łącznie ponad 12 lat pracował w Dziale Archeologii Muzeum w Gliwicach oraz Muzeum Śląskim w Katowicach, a obecnie jest kuratorem zewnętrznym zbiorów archeologicznych w Muzeum Miejskim w Żorach. Posiada duże doświadczenie w projektach edukacyjnych i popularyzatorskich promujących archeologię Górnego Śląska.

Europejskie Dni Archeologii to wydarzenie, które zostało zainicjowane w 2010 roku przez Narodowy Instytut Archeologicznych Badań Ratowniczych (Inrap) we Francji. EDA obejmuje szereg wystaw, warsztatów, wykładów, pikników, sesji naukowych i innych wydarzeń, które mają za zadanie przybliżyć dziedzictwo archeologiczne szerszej publiczności. Projekt rozprzestrzenił się na inne kraje europejskie, a od 2019 roku EDA realizowana jest również w Polsce. Tegoroczna edycja odbywa się 12, 13, 14 czerwca i obejmuje blisko 200 wydarzeń w całej Polsce.

W tym roku ponownie nasze muzeum przyłącza się do inicjatywy. Chcielibyśmy przybliżyć temat dawnych siedzib rycerskich budowanych na kopcach, których relikty nazywane są grodziskami stożkowatymi. Z tej okazji zaprezentujemy wystawę czasową pt. „Tam, gdzie stały wieże… O dworach rycerskich pogranicza księstwa opolskiego i bytomskiego”, która zostanie poprzedzona prelekcją dra Radosława Zdaniewicza. Natomiast dla najmłodszych przygotowaliśmy zajęcia edukacyjne „Rycerska misja: zbudować gród!”. Serdecznie zapraszamy do zwiedzania wystawy, wysłuchania wykładu i udziału w zajęciach.

Patronem Europejskich Dni Archeologii jest Alain Berset, Sekretarz Generalny Rady Europy. Ogólnopolskim koordynatorem jest Narodowy Instytut Dziedzictwa. Patron honorowy: Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Patron medialny: TVP 3, Polskie Radio, magazyn ,,Archeologia Żywa” oraz Nauka w Polsce

Więcej informacji o innych wydarzeniach organizowanych w Polsce w ramach Europejskich Dniach Archeologii