Książęcy ogród sztuk – w Pokoju Wirtembergów

W 1748 roku książę Carl Christian Erdmann, wywodzący się z panującej w Oleśnicy dynastii Wirtembergów (niem. Württemberg-Oels) założył zwierzyniec na planie ośmioramiennej gwiazdy, z promieniście rozchodzącymi się 8 alejami i pałacykiem myśliwskim w centrum. Od swego imienia nazwał to miejsce Carlsruhe, co w tłumaczeniu na polski oznacza „spokój Carla” – zamierzał tu wraz z gośćmi odpoczywać po polowaniach. Z czasem przekształcił je w letnią rezydencję rodu.

Carlsruhe, rozbudowywane przez kolejnych właścicieli, stało się ważnym i znanym na Śląsku ośrodkiem kulturalnym. Założono tu ogród książęcy, park francuski i angielski, ustawiono liczne pomniki i rzeźby, nasadzono roślinność. Wzniesiono budynki o różnych funkcjach, założono stawy, winnicę, oranżerię. W miejscowości działał teatr z dworską orkiestrą, regularnie odbywały się przedstawienia i koncerty. Księżne i książęta otaczali się muzyką, książkami, pięknymi przedmiotami, rozwijali tu własne zainteresowania i pasje, zapraszali znamienitych gości. Udawali się także w dalekie podróże. Kolekcjonowali dzieła sztuki i przedmioty eksponowane w tzw. kunstkamerach, zwanych także gabinetami osobliwości.

Miejscowość od początku XX wieku traciła na znaczeniu, pogarszał się stan zabudowań należących do Wirtembergów, jednak to wraz z wejściem do Carlsruhe Armii Czerwonej w 1945 roku nastał kres książęcego miasta-ogrodu, które w większości spłonęło. Lata powojenne nie sprzyjały ocalaniu dawnego dziedzictwa. Po pałacu nie ma dziś śladu. Ewangelicki kościół Zofii czy zabytkowy cmentarz. Podobny los spotkał wiele śląskich dworów i pałaców, jak Kopice, Turawa, Szydłowiec Śląski czy Sławięcice.

Na ekspozycji pokazano najnowszą kolekcję Muzeum Śląska Opolskiego, którą tworzą obiekty zakupione na aukcjach w Monachium w 2022 i 2025 roku oraz pozyskane dzięki darowiźnie otrzymanej od książęcej rodziny Wirtembergów. Prezentację uzupełniono o eksponaty i dokumenty użyczone przez instytucje w Polsce i Niemczech oraz osoby prywatne, jak również o kolejne przedmioty nabywane w ostatnim czasie przez Muzeum.

Wystawa prezentuje najnowszą kolekcję Muzeum Śląska Opolskiego, uzupełnioną o dokumenty i eksponaty udostępnione przez:

• Landesarchiv Baden-Württemberg – Hauptstaatsarchiv Stuttgart

• Landesmuseum Württemberg w Stuttgarcie

• Muzeum Śląskie w Görlitz

• Staatsbibliothek zu Berlin – Preußischer Kulturbesitz

• Meininger Museen w Meiningen

• Muzeum Narodowe we Wrocławiu

• Muzeum Narodowe w Warszawie

• Muzeum Zamkowe w Pszczynie

• Ossolineum we Wrocławiu

• Bibliotekę Uniwersytecką we Wrocławiu

• Muzeum Lubuskie im. J. Deckerta w Gorzowie Wlkp.

• Archiwum Państwowe w Opolu

• Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Opolu

• Wojewódzką Bibliotekę Publiczną w Opolu

• Parafię Ewangelicko-Augsburską w Pokoju

• Gminną Bibliotekę Publiczną w Pokoju

• Rzymskokatolicką Parafię w Kopicach

• oraz osoby prywatne

Kuratorki wystawy:

• Iwona Solisz

• Patrycja Farys-Kawalec

Główny gmach wystawowy Muzeum Śląska Opolskiego,

Wstęp na ekspozycję wolny

Mały Rynek 7, Opole

Wystawa czynna 6.11.2025-30.05.2026

● wtorek, środa, piątek 9:30-17:00

● czwartek 9:30-18:00

● sobota 9:00-18:00

● niedziela 12:00-17:00

● Muzeum nieczynne w poniedziałki i w ostatnią niedzielę miesiąca

Wydarzenia towarzyszące wystawie „Książęcy ogród sztuk – w Pokoju Wirtembergów"

[KLIKNIJ I POZNAJ HARMONOGRAM]

„Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury – państwowego funduszu celowego”

zadanie:

"Książęcy ogród sztuk - w Pokoju Wirtembergów" - stworzenie wystawy czasowej w Muzeum Śląska Opolskiego

środki finansowe Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzące z Funduszu Promocji Kultury w kwocie łącznej: 220 000,00zł

- w roku 2025 – w kwocie 159 500,00 zł,

- w roku 2026 – w kwocie 60 500,00 zł,

PROGRAM Wspieranie działań muzealnych 2025

Wydarzenie współfinansowane przez Samorząd Województwa Opolskiego