.

Kolekcja zdjęć z otwarcia wystawy „Opole 1945-1948”, marzec 1948, negatywy, fot. Marian Kornicki

W 2018 roku, do zbiorów Muzeum Śląska Opolskiego trafiła obszerna kolekcja negatywów. Ich autorem był Marian Kornicki. Co prawda związany z Opolem krótko (mieszkał tu w latach 1945-1949), pozostawił po sobie jednak bardzo ciekawą, fotograficzną dokumentację miasta, wpisującą się w podejmowaną wówczas tematykę dokumentacji „Ziem Odzyskanych”. Niestety nie wiemy czy fakt wykonywania tych zdjęć wynikał z jego wewnętrznego przekonania o konieczności dokumentowania zniszczeń i nabytków wojennych, na ile zaś był wynikiem realizowania przez fotografa płatnych zleceń. „Kraj jest zdewastowany przez wojnę w sposób niebywale barbarzyński – pisał w 1946 roku Jan Bułhak na łamach „Świata Fotografii” – i musi odbudować się od fundamentów. […] Polsce przybyły nowe dzielnice na zachodzie, wyludnione i ogołocone z dotychczasowego zagospodarowania. Dzielnice te będą szybko zmieniały swoje oblicze pod naporem wymagań życia; dawne tego oblicza wizerunki pochodzenia niemieckiego przestały być aktualne. Czas nie stoi w miejscu, a na to co tam jest dzisiaj do zrobienia w zakresie fotografowania, na to za parę lat będzie już za późno. Do utrwalenia wyglądu tych stanów przejściowych Ziem Zachodnich konieczna jest natychmiastowa zorganizowana działalność fotografów objazdowych, którzy by w ciągu roku obecnego i przyszłego zobrazowali wygląd kraju, jego stan, braki, nabytki i zasoby”. Kornicki prawdopodobnie nigdy nie brał udziału w fotograficznych objazdach po „Ziemiach Odzyskanych” organizowanych w latach 1946-1949 przez Ministerstwo Komunikacji i Polskie Towarzystwo Krajoznawcze (aktywnie brał w nich udział m.in. cytowany wyżej Jan Bułhak), choć wiele z wykonanych przez niego wówczas fotografii z Opola i okolic doskonale wpisywało się w ich główny cel, którym było „dokumentowanie stanu przejściowego tzw. Ziem Odzyskanych, a więc nie tylko ukazywanie zniszczeń wojennych, lecz przede wszystkim rejestrowanie miejsc i obiektów, które wskazywały potencjał w dziedzinie komunikacji, przemysłu, rolnictwa, a także turystyki”. Podobieństwo wynika również z faktu omijania przez Kornickiego tematyki krajoznawczej. Skupiał się – podobnie jak realizujący projekt – na określonych zagadnieniach związanych z dokumentowaniem zniszczonych obiektów industrialnych i ich odbudowy, infrastruktury, budynków użyteczności publicznej i innych. Jeśli fotografował obiekty zabytkowe i historyczne, starał się wybierać te, które mogły podkreślać ich związek z polskością. 

Zachowana kolekcja liczy blisko 3,5 tys. pozycji. Wydzielone i pocięte przez fotografa klisze typu 35 (24×36 mm), przechowywane były przez autora w poniemieckich koszulkach pergaminowych opatrzonych reklamą zakładu Karla Rodera z Wałbrzycha (Hansa – Fotohaus Karl Roder, Waldenburg i. Schles., Friedländer Straße 10). Część z nich została opisana nazwą miejsca wykonania lub krótką informacją dotyczącą fotografowanego wydarzenia (np. dożynki 1946, Boże Ciało Opole 1946, wystawa fotografiki czerwiec 1947 i temu podobne). Trudno powiedzieć czy opisy te sporządzane były przez fotografa na bieżąco (pewne jest, że jego ręką), czy też raczej nanoszono je później (o tym drugim może świadczyć znaczna ilość zdjęć nieopisanych lub niewłaściwie zidentyfikowanych, być może po czasie). Większość zbioru (ok. 2,5 tys.) to fotografie wykonane w latach 1946-1949, a więc w okresie, gdy Kornicki mieszkał w Opolu. Trzon kolekcji – rozpoznany jako materiał wykonany na zlecenie organizatorów wystawy „Opole 1945-1948” – stanowią zdjęcia z Opola i okolicznych miejscowości. Uzupełniają je fotografie wykonane w trakcie podróży po górnośląskich miastach (Zabrze, Bytom, Gliwice), a także zdjęcia z Wrocławia (przede wszystkim dokumentacja Wystawy Ziem Odzyskanych w 1948 roku). Druga część kolekcji to zdjęcia wykonane trochę później, już po przeprowadzce Kornickiego do Poznania, a następnie do Wrocławia. Zostały zgromadzone w dwóch albumach (ok. 700 poz.), zawierają częściowy  opis, niestety nie zawierają dat. Ostatnia część zbioru to blisko 200 negatywów „luzem”, pochodzących z lat 1950-1955, opakowanych w papier i opisanych miejscem wykonania, a czasem datą (np. Krynica 1954, TPPR Wrocław, X lecie Wrocławia, Mazowsze Góra św. Anny 1953 i temu podobne).

Prezentowane fotografie zostały wykonane przez Mariana Kornickiego w dniu otwarcia wystawy „Opole 1945-1948”, dnia 31 marca 1948 roku. Ekspozycja – podobnie jak trochę późniejsza Wystawa Ziem Odzyskanych we Wrocławiu – opierała się na łączeniu tematyki piastowskiej i antyniemieckiej, z szeroko rozumianą tematyką przemysłowo – gospodarczą. Prezentowano na niej trzyletni dorobek gospodarczy, polityczny i kulturalny na przejętych terenach poniemieckich.