DZIAŁ ARCHEOLOGICZNY

 

Od samego początku opolskie Muzeum gromadziło zabytki archeologiczne, które pochodziły z badań wykopaliskowych i przypadkowych odkryć. Opiekunem zbiorów archeologicznych w latach 20. ubiegłego wieku był nauczyciel Maximilian Strecke. Wg sprawozdania z 1927 roku, zbiory prehistoryczne liczyły 300 eksponatów, pozyskanych m.in. podczas badań wykopaliskowych, przeprowadzonych na ciałopalnych cmentarzyskach kultury łużyckiej w Groszowicach i Nowej Wsi królewskiej. Niewielka wystawa poświęcona pradziejom regionu mieściła się wówczas w niewielkiej sali na pierwszym piętrze ówczesnej siedziby Muzeum przy Gartenstrasse 12 (obecnie ul. Sienkiewicza 20). Również w nowej siedzibie Muzeum przy Małym Rynku 7, w jednej z 10 sal wystawowych zorganizowano ekspozycję archeologiczną.

W 1946 roku, w Muzeum znajdowało się 800 zabytków archeologicznych, pochodzących głównie z badań przeprowadzonych do 1945 roku w Opolu i jego okolicy, w tym niewielka część zabytków odkrytych podczas robót ziemnych związanych z budową nowej siedziby rejencji na opolskim Ostrówku. Katalog eksponatów prehistorycznych z 1949 roku liczył 851 pozycji inwentarzowych, przy czym oprócz zabytków wpisano do niego również kopie zabytków, gipsowe modele zakupione jeszcze przed 1945 r. oraz obrazy o tematyce archeologicznej – zapewne elementy aranżacji przedwojennej ekspozycji. Do 1954 roku zbiorami archeologicznymi opiekował się Józef Obuchowski – ówczesny kierownik Muzeum. W 1955 roku zbiory Działu znacznie powiększyły się – głównie o część zasobów przedwojennego Górnośląskiego Urzędu Ochrony Zabytków Prehistorycznych w Raciborzu (O/S Denkmalpflege für Bodenaltertümer in Ratibor); oprócz zabytków, które pod koniec II wojny światowej zostały wywiezione z Raciborza i ukryte na terenie Czechosłowacji, do działu przekazano 3683 szklane klisze stanowiące głównie fotograficzną dokumentację badań wykopaliskowych, a także księgę inwentarzową z lat 1928-1930. Wśród pozyskanych wówczas muzealiów należy wymienić duży zespół zabytków pozyskanych podczas ratowniczych badań wykopaliskowych przeprowadzonych w latach 20. i 30. ubiegłego wieku na osadach z okresu rzymskiego w Krapkowicach i Turawie, cmentarzyskach ciałopalnych w Szczedrzyku, Tarnowie Opolskim i Krapkowicach oraz wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach szkieletowych w Opolu – Nowej Wsi Królewskiej i Krzanowicach. Ważne miejsce zajmuje, liczący 500 pozycji, zespół średniowiecznych zabytków z badań przeprowadzonych w latach: 1928 – 1933 na terenie opolskiego Ostrówka. W 1974 roku, do Działu Archeologicznego przekazano część przedwojennego archiwum Muzeum Górnośląskiego w Bytomiu – dokumentację aktową miejscowości leżących w obrębie przedwojennych powiatów: głubczyckiego, grodkowskiego, kozielskiego, niemodlińskiego, nyskiego, prudnickiego, oleskiego, opolskiego i strzeleckiego. Dokumentacja ta zawiera m. in. doniesienia o odkryciach archeologicznych, sprawozdania z badań, relacje z inspekcji terenowych oraz mapki miejscowości w skali 1:25000.

Od samego początku, pracownicy Działu Archeologicznego prowadzili własne badania wykopaliskowe na terenie prawie całego województwa opolskiego. Ponadto, od 1961 roku, do zbiorów Działu są przekazywane przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, materiały pochodzące z archeologicznych badań wykopaliskowych prowadzonych na terenie obecnych powiatów: głubczyckiego, kędzierzyńsko-kozielskiego, krapkowickiego, opolskiego i strzeleckiego, przez wszystkie do tego uprawnione instytucje czy osoby.

Obecnie, w zbiorach Działu znajduje się kilkadziesiąt tysięcy zespołów zabytków z wszystkich okresów chronologicznych.

Wśród zabytków zgromadzonych od lat 50. ubiegłego wieku należy wymienić zespoły pochodzące z osad neolitycznych w Polskiej Cerekwi, Rakowie, Wojnowicach, Kietrzu i Pietrowicach Wielkich, cmentarzysk kultury łużyckiej w Opolu- Groszowicach, Opolu – Nowej Wsi Królewskiej, Dobrzeniu Małym, Dobrzeniu Wielkim, Siołkowicach Starych, osad kultury pomorskiej w Ligocie Dolnej, Nowym Dworze – Kowalowicach, celtyckich osad w Nowej Cerekwi, Roszowickim Lesie, Sułkowie, osad i cmentarzysk z okresu rzymskiego w Dobrzeniu Małym, Bielicach oraz wczesnośredniowiecznych cmentarzyskach kurhanowych w Izbicku i Rozumicach.

 
Pracownicy działu:
Ewa Matuszczyk – starszy kustosz, kierownik Działu Archeologicznego
Elwira Holc – starszy kustosz
Bożena Trabuć – rysownik/plastyk
Grażyna Szczęch – laborant

e-mail: archeologia@muzeum.opole.pl
tel. (77) 44 31 758

 
Digitalizacja i internetowa prezentacja archiwalnych zbiorów dotyczących zabytków archeologicznych z terenu Czech Wschodnich i Śląska Opolskiego
Fot. 5Fot. 1