Eksponat miesiąca – styczeń

aaa

Angielska kartka świąteczna z 1921 r. (MCzP 1248)

Kartka pocztowa składana z życzeniami świąteczno-noworocznymi, ozdobiona kolorowymi rysunkami odnoszącymi się do sytuacji na Górnym Śląsku. Na stronie pierwszej rysunek przedstawiający trzech żołnierzy alianckich siedzących pod drogowskazem wskazującym na Polskę i Niemcy, na którym siedzi gołąbek pokoju z gałązką oliwną w dziobie. Żołnierz francuski siedzi pod napisem „Poland”, naprzeciwko niego zaś stoi w proszącym geście człowiek symbolizujący Polaka w stroju „chłopskim” (wysokie buty, płaszcz z futrzanym kołnierzem i mankietami, futrzana czapka), za nim widoczny jest krajobraz wiejski. Żołnierz włoski siedzi pod napisem „Germany”, naprzeciwko niego zaś w proszącym geście, z kapeluszem w dłoniach stoi symbolizujący Niemca elegancko ubrany mężczyzna w okularach, za którym widać krajobraz przemysłowy. Żołnierz brytyjski siedzi na środku zwrócony twarzą do widza. Jego postawa ma wyrażać bezstronność wobec obydwu stron konfliktu: Polaków i sprzyjających im Francuzów oraz Niemców i popierających ich Włochów.

Na drugiej stronie wypisany ręcznie wiecznym piórem adres: od Upsiforce „G” (skrót od Upper Silesian Force – nazwa jednostek brytyjskich skierowanych na Górny Śląsk w czasie plebiscytu) do płk. Palmera i oficerów 2. Batalionu Leinster Regiment (pułk północnoirlandzki stacjonujący w Oleśnie i Dobrodzieniu).

Na trzeciej stronie życzenia (Happy Xmas and the Best wishes for the New Year – Szeczęśliwego Bożego Narodzenia i najlepsze życzenia na Nowy Rok). Nad napisem w po lewej i pod napisem po prawej podobizny Niemca i Polaka w ujęciach portretowych z profilu. O ile w przypadku Niemca uchwycenie w sposób satyryczny charakterystycznych cech nie budzi wątpliwości (postać w mundurze niemieckim, tłusta czerwona twarz, „byczy” kark, wydatna szczęka, podwójny podbródek, włosy blond i rudy wąs nastroszony do góry na modłę Cesarza Wilhelma) o tyle postać Polaka nosi wyraźne rysy semickie (charakterystyczny garbaty nos, czarne włosy), dodatkowo układ ust wskazuje na brak zębów. Zabieg taki wynikał zapewne z chęci skontrastowania obydwu postaci zarówno pod względem fizjonomii, jak i ich statusu materialnego.

Format kartki: 10 x 17,8 cm (po złożeniu)

Proweniencja: przekaz ze zbiorów Działu Historii Muzeum Śląska Opolskiego w Opolu do Muzeum Czynu Powstańczego w momencie jego zakładania w 1964 r. Proweniencja wcześniejsza nieustalona.

Opracował: Witold Iwaszkiewicz