Czapka rogatywka munduru

.

Czapka rogatywka munduru „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera (nr inw. MCzP 324)

Działania w sprawie utworzenia sił zbrojnych na terenie Francji Polacy podjęli tuż po wybuchu I wojny światowej. Rząd francuski wprawdzie wyraził na to zgodę, jednak ze względu na sojusz łączący Francję i Rosję niemożliwe było tworzenie samodzielnych oddziałów polskich. Polscy ochotnicy kierowani byli do jednostek francuskich. Do tworzenia polskich sił zbrojnych we Francji powrócono w 1917 roku. Dnia 4 czerwca 1917 r. prezydent Francji Raymond Poincare podpisał dekret o utworzeniu Armii Polskiej we Francji. Na mocy porozumienia zawartego z rządem francuskim 28 września 1918 roku przez Komitet Narodowy Polski została ona „jedyną, samodzielną, sojuszniczą i współwalczącą armią polską”. Francuskiego gen. Louisa Archinarda 4 października 1918 r. na stanowisku naczelnego wodza Armii Polskiej zastąpił gen. Józef Haller. W 1919 roku Armia Hallera – nazywana od koloru mundurów „Błękitną Armią” – powróciła do Polski i niemal natychmiast skierowana została na front polsko-bolszewicki.

Jak żołnierze z Armii Hallera trafili na Śląsk? W styczniu 1920 roku w dowództwie Wojska Polskiego zapadła decyzja o odbudowie struktur Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. Organizacja miała się składać nie tylko z peowiaków objętych amnestią, ale miała zostać wzmocniona przez żołnierzy Wojska Polskiego. Byli to głównie żołnierze wywodzący się z Błękitnej Armii gen. Józefa Hallera, wśród których byli także Górnoślązacy. Ponieważ wojskowym nie wolno było wjeżdżać na teren plebiscytowy, przybywali oni na Górny Śląsk oficjalnie jako byli jeńcy z obozów francuskich.

Czapka rogatywka munduru armii gen. Hallera została zakupiona do zbiorów Muzeum Czynu Powstańczego 20 grudnia 1966 roku od Pana Franciszka Króla z miejscowości Orzesze. Wykonana z sukna koloru szaroniebieskiego z otokiem z tego samego materiału. Daszek czarny, twardy z metalowym brzegiem. W przodzie na otoku czarny skórzany pasek oraz orzełek koloru złotego z koroną (wys. 6,5 cm). Górna krawędź otoku, a także wierzch czapki (wzdłuż szwów) posiadają naszyty sznurek z metalowej nici koloru srebrnego.

Po utworzeniu Armii Polskiej we Francji początkowo kwestie jej umundurowania rozstrzygali Francuzi. Na mocy rozporządzenia Ministra Wojny podstawowy ubiór tworzonej armii stanowił mundur francuski barwy bleu d’horizont wzoru z 1915 roku. Polskim elementem była właśnie czapka rogatywka.

Materiał przygotowało
Muzeum Czynu Powstańczego